Farmaceutische industrie en informatie over geneesmiddelen

In het Engelse medische vakblad The Lancet stond enkele jaren geleden een artikelenserie over medicijnen, de samenleving en de farmaceutische industrie. Het is namelijk soms een wat ongemakkelijke relatie. Medicijnen zijn in de allereerste instantie bedoeld als de onmisbare producten die mensen helpen bij het gezond blijven en worden. Tegelijkertijd zijn het economische goederen. Ze moeten gemaakt worden, er moet promotie voor gemaakt worden en de maker van het middel is pas tevreden als zoveel mogelijk mensen een middel gebruiken. Dat hoeft niet altijd in het belang van de gebruikers van de zorg te zijn en de vraag die zich op dringt is hoe men daarmee om gaat.

Eén van de artikelen gaat over de rol van de farmaceutische industrie als verspreider van informatie (Lancet 2002;360:1405). Het is geschreven door Joe Collier en Ike Iheanacho, redacteuren van het blad Drugs and Therapeutics Bulletin. Ze beginnen met de vaststelling dat de farmaceutische industrie veel meer informatie produceert dan ze geneesmiddelen maakt. Het interessante is dat ze heel veel informatie produceert die meestal echter geheim blijft, maar een klein en goed omschreven deel informatie in goed geplande campagnes naar buiten brengt ter promotie van de geneesmiddelen.

Als verreweg de grootste sponsor van onderzoek zorgt de industrie voor veelheid aan positieve berichten over geneesmiddelen, terwijl ander uiterst belangrijk medisch onderzoek vaak in het gedrang komt. Er is bijna geen tegenkracht die daar een behoorlijke balans in kan brengen. De vakbladen waarin al die onderzoeken verschijnen blijken de grootste moeite te hebben voldoende afstand te houden van beïnvloeding door de industrie.

De promotie van de industrie is zorgvuldig georganiseerd en vindt op allerlei verschillende manieren plaats. De industrie geeft veel meer geld aan de promotie van haar producten uit dan aan onderzoek en ontwikkeling van nieuwe medicijnen. Van oudsher probeert men artsen te beïnvloeden, maar daar blijft het al lang niet meer bij. Ook politici, journalisten en opinieleiders worden benaderd met een duidelijke boodschap. Patiëntenorganisaties worden benaderd en soms ingezet als pressiegroepen voor betere toegang tot geneesmiddelen die door onafhankelijke deskundigen helemaal niet als eerste keus worden beschouwd.

Als gebruiker van de gezondheidszorg kun je op een gegeven moment niet meer goed beoordelen wat de waarde van een middel is en de wetenschap dat ook artsen en beleidsmakers beïnvloed worden geeft een onaangenaam gevoel. De schrijvers van het artikel vinden daarom dat de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van geneesmiddelen zich ook moeten bemoeien met de kwaliteit van de informatie over geneesmiddelen.